İstanbul'da organik ürünü üç yoldan alabilirsiniz: haftanın belirli günlerinde kurulan ekolojik pazarlardan, organik ürün satan mağaza ve marketlerden ya da online sipariş vererek. Hangi yolu seçerseniz seçin, ürünün sertifikalı olup olmadığını kontrol etmek sizin elinizde. Aşağıda her seçeneğin nasıl işlediğini ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini bulabilirsiniz.
Ekolojik pazarlar
Tarım ve Orman Bakanlığı, organik ürünlerin belirlenmiş yer ve zamanda kurulan denetimli organik pazarlardan da alınabileceğini belirtiyor. İstanbul'da bu alanın en bilinen örneği "%100 Ekolojik Pazar" adıyla kurulan pazarlar. İlki 2006'da Buğday Derneği ile Şişli Belediyesi'nin iş birliğiyle Şişli'de açılan bu pazarlar bugün Buğday Derneği'nin danışmanlığında yürütülüyor. Derneğe göre üreticiler bu pazarlarda sertifikalı ürünlerini satıyor.
Pazarın adındaki "ekolojik" kelimesi de rastgele seçilmiş değil: Bakanlığa göre "organik", "ekolojik" ve "biyolojik" ifadeleri eş anlamlıdır. Yani bir ürünün ekolojik diye satılması, onun da organik ürünle aynı sertifika şartlarını taşıması gerektiği anlamına gelir.
Buğday Derneği'nin sitesinde İstanbul için şu pazarlar yer alıyor:
| Pazar | Yer | Gün |
|---|---|---|
| Bakırköy %100 Ekolojik Pazar | Bakırköy, Airport AVM'nin arkasındaki açık otopark | Cuma |
| Şişli %100 Ekolojik Pazar | Feriköy, Cumhuriyet Mahallesi | Cumartesi |
| Kartal %100 Ekolojik Pazar | Kartal, Kordonboyu Mahallesi | Pazar |
Gitmeden önce kontrol edin: Pazarların günleri, saatleri ve yerleri zamanla değişebilir. Örneğin derneğin 2018 tarihli yazısında Bakırköy pazarı için 10.00–17.00, güncel sayfasında ise 07.00–16.00 saatleri yer alıyor; Kartal pazarının yeri de iki kaynakta farklı tarif ediliyor. Bu nedenle gitmeden önce güncel bilgiyi Buğday Derneği'nin sitesinden ya da pazarın duyurularından teyit edin.
Pazarın en büyük avantajı üreticiyle doğrudan konuşabilmenizdir. Tezgâhtaki ürünün hangi kuruluş tarafından sertifikalandırıldığını sormaktan ve sertifikayı görmek istemekten çekinmeyin. Mevsimin ürünlerini yerinde görmek de alışveriş listenizi planlamanızı kolaylaştırır; hangi ayda neyin yetiştiğini mevsim takvimi yazımızda bulabilirsiniz.
Sahiden Organik olarak şu organik pazarlarda da stant açıyoruz: Kadıköy - Özgürlük Parkı Organik Pazarı (Çarşamba, 06:00–16:00); Şişli Feriköy Organik Pazar (Cumartesi, 07:00–16:00); Kartal Organik Pazar (Pazar, 06:00–16:00). Pazar günü ilgili pazarın sayfasından sipariş verebilirsiniz.
Pazar alışverişi için pratik ipuçları
- Buğday Derneği, naylon poşet kullanmamak için pazara bez çanta, file ya da sepet getirmeyi öneriyor.
- Listenizi mevsime göre hazırlayın; mevsim dışı bir ürünü aramak yerine o hafta tezgâhlarda ne olduğuna bakın.
- Aynı ürünü birden fazla tezgâhta görüyorsanız üreticilere ürünün nerede ve nasıl yetiştirildiğini sorun.
- Yeşillik gibi çabuk solan ürünleri alışverişin sonuna bırakın ve eve gelince buzdolabına kaldırın.
Belediye pazarları ve "köy pazarları"
Buğday Derneği'nin 2023 tarihli listesinde, bazı ilçe belediyelerinin de organik pazar kurduğu görülüyor. Bu tür pazarların günleri ve sürekliliği değişebildiği için ilgili belediyenin güncel duyurularını takip etmek gerekir. "Köy pazarı" ya da "doğal ürün pazarı" adıyla kurulan her pazar ise organik değildir. Tarım ve Orman Bakanlığı da "köy ürünü", "%100 doğal" ya da "hakiki" gibi ifadelerin tek başına bir ürünün organik olduğunu göstermediğini vurguluyor.
Organik ürün satan mağaza ve marketler
Bakanlığa göre etiket ve logosu bulunan ambalajlı organik ürünler, organik ürün satan mağaza ve marketlerde bulunur. Mağaza alışverişinde kontrol etmeniz gereken yer ambalajdır: organik logo, kontrol ve sertifikasyon kuruluşunun adı ve kodu ile sertifika numarası etikette yer almalıdır. Rafta "organik" başlığı altında duran her ürün organik olmayabilir; etiketleri tek tek okuyun. İthal ürünlerde de Türkçe etiket bilgilerinin bulunması gerekir.
Açıkta satılan sebze ve meyvede ürünün üzerinde etiket bulunmadığından, satıcıdan ürünün hangi üreticiden geldiğini ve sertifika bilgisini isteyin. Organik ve organik olmayan ürünlerin aynı tezgâhta satıldığı yerlerde bu soru daha da önemlidir.
Online sipariş
Online alışveriş, pazara gidecek zamanı olmayanlar için pratik bir seçenektir. Kural burada da değişmez: ürün sayfasında sertifika bilgisini ve satıcının kim olduğunu görebilmelisiniz. Ürün sayfasında belge yoksa satıcıya sorun.
Online bir mağazayı değerlendirirken şunlara bakmak işinizi kolaylaştırır: ürün sayfasında kontrol ve sertifikasyon kuruluşunun adı ile sertifika bilgisinin yer alıp almadığı, satıcının açık iletişim bilgileri ve taze ürünlerin nasıl paketlenip gönderildiğine dair açıklamalar. Özellikle şehir dışına gönderilecek taze ürünlerde paketleme yöntemi, ürünün size hangi durumda ulaşacağını doğrudan etkiler.
Sahiden Organik sertifikalı organik ürünler satar ve sertifika ile analiz belgesi bulunan ürünlerde belge ürün sayfasında yer alır. Beylikdüzü, Büyükçekmece, Arnavutköy, Çatalca, Silivri, Şile ve Adalar dışındaki tüm İstanbul ilçelerine aynı gün teslimat; bu ilçelere ve Türkiye geneline kargo. Soğuk zincir gerektiren ürünler İstanbul dışına gönderilirken ödeme sayfasında soğuk zincir paketleme seçilebilir; bu seçenekte ürünler soğutmalı kutuyla gönderilir. Paketleme ücreti 225 ₺; bazı ürünlerde ücret ödeme sayfasında ayrıca gösterilir. Ayrıntılar için teslimat koşulları sayfasına, İstanbul'a özel bilgiler için İstanbul organik market sayfasına göz atabilirsiniz.
Taze alışverişte organik sebzeler, organik tarla yeşilleri ve organik meyveler kategorilerine, kiler alışverişinde ise organik bakliyatlara bakabilirsiniz. Haftalık sebze alışverişinde organik köy domatesi gibi temel ürünler listenin başında yer alır.
%30
%15
%15
%15Hangi seçenek size uygun?
| Seçenek | Öne çıkan yanı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Ekolojik pazar | Üreticiyle yüz yüze görüşme, mevsim ürünlerini yerinde görme | Belirli gün ve saatlerde kurulur; günler değişebilir |
| Mağaza ve market | Ambalajlı ürünlerde etiket bilgisine hemen ulaşma | Açıkta satılan ürünlerde sertifika bilgisini sormak gerekir |
| Online sipariş | Zaman kazandırır, ürün kapıya gelir | Ürün sayfasında sertifika ve satıcı bilgisini kontrol edin |
Pek çok kişi bu seçenekleri birlikte kullanır: hafta sonu pazardan taze ürün alıp, kiler ürünlerini ve hafta içi ihtiyaçlarını online sipariş edebilirsiniz.
Her seçenekte sertifika kontrolü
Nereden alırsanız alın, şu üç adım işinizi görür:
- Etikette ya da tezgâhta organik logo, kontrol ve sertifikasyon kuruluşunun adı ile kodu ve sertifika numarasını arayın.
- Kuruluşun Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yetkili kuruluşlar listesinde yer alıp almadığını kontrol edin. Türkiye'deki yetkili kuruluşların kodları "TR-OT-" ile başlar.
- Sertifikanın geçerlilik tarihine ve aldığınız ürünü kapsayıp kapsamadığına bakın.
Bu adımların ayrıntısını organik ürün sertifikaları nasıl kontrol edilir yazımızda, organik sebze-meyve seçerken dikkat edilecek diğer noktaları ise organik sebze ve meyve alırken dikkat edilmesi gerekenler yazısında bulabilirsiniz.
Bir ürünün organik olduğundan şüphelenirseniz etiket bilgileri ve sertifika numarasıyla en yakın İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne başvurabilir ya da Alo 174 Gıda Hattı'nı arayabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
İstanbul'daki ekolojik pazarlar hangi günler kuruluyor?
Buğday Derneği'nin sitesine göre Bakırköy pazarı cuma, Şişli (Feriköy) pazarı cumartesi, Kartal pazarı pazar günü kuruluyor. Gün ve saatler değişebildiği için gitmeden önce güncel bilgiyi kontrol edin.
Pazardaki ürünün organik olduğunu nasıl anlarım?
Satıcıdan ürünün sertifikasını ve sertifikayı veren kuruluşun adını isteyin. Kuruluşun Bakanlığın yetkili kuruluşlar listesinde olup olmadığını ve sertifikanın ürünü kapsayıp kapsamadığını kontrol edin.
Köy pazarındaki ürünler organik midir?
Tek başına değildir. Bakanlık "köy ürünü" gibi ifadelerin organik anlamına gelmediğini belirtiyor; organik ürün için sertifika ve etiket bilgisi gerekir.
İstanbul'a aynı gün teslimat var mı?
Beylikdüzü, Büyükçekmece, Arnavutköy, Çatalca, Silivri, Şile ve Adalar dışındaki İstanbul ilçelerinde saat 14:00'e kadar verilen siparişler aynı gün akşam saatlerinde teslim edilir; bu saatten sonra verilen siparişler ertesi gün teslim edilir. Aynı gün teslimat ücreti 450 ₺ (Sahiden Plus üyelerine aylık hediye hakkıyla ücretsiz). Güncel koşullar kargo ve teslimat sayfasında yer alır.
Kaynaklar
- Buğday Derneği – %100 Ekolojik Pazarlar (sıkça sorulan sorular)
- Buğday Derneği – Türkiye'de kurulan organik pazarlar (2023)
- Buğday Derneği – Neden %100 Ekolojik Pazarlar? (2018)
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı – Organik Tarım Genel Bilgiler
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı – Yetkili Kontrol ve Sertifikasyon Kuruluşları
